+ Yorum Gönder
Türk Dili ve Kullanımı ve Türk Edebiyatı Forumunda Azeri Türkçesi, Osmanlı Türkçesi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. HARBİKIZ
    Moderator

    Azeri Türkçesi, Osmanlı Türkçesi








    Azeri Türkçesi ve Osmanlı Türkçesi Hakkında Bilgi

    Batı Türkçesinin içinde saha bakımından zamanla iki daire meydana gelmiştir. Bunlardan biri Azeri ve Doğu Anadolu sahasını içine alan doğu Oğuzcası, diğeri Osmanlı sahasını içine alan batı Oğuzcasıdır. Doğu ve batı Oğuzcaları arasında ilk asırlarda çok küçük saha farkları dışında bir ayrılık mevcut olmamış, bu saha farkları yavaş yavaş genişleyerek ancak 17. asırdan sonra doğu ve batı Oğuzca dairelerini meydana getirmiştir.

    Bununla beraber arada yine iki yazı dili olacak kadar fark mevcut değildir ve her ikisi de ayni şiveye, yani Oğuz şivesine dayandıkları için Azeri ve Osmanlı Türkçeleri ancak tek bir yazı dilinin kardeş iki dairesi sayılabilirler. Esasen doğu ve batı Oğuzcası arasındaki farklar daha çok şivede yani konuşma dilinde kalmış, devamlı olarak Osmanlı kültür ve edebiyatının tesiri altında kalan Azeri sahasında yazı dili, Osmanlı Türkçe’sinden konuşma dilindeki ile mukayese edilemeyecek kadar az bir ayrılık göstermiştir.

    Azeri ve Osmanlı Türkçeleri arasında, daha çok şivede kalan bu ayrılığın sebeplerini doğu Oğuzcasına Oğuz dışı Türk şivelerinin, bilhassa zaman zaman kuzeyden gelen Kıpçak unsurlarının yaptığı tesir ile İlhanlılardan kalan bazı Moğol izlerinde aramak lâzımdır. Bunlardan birincisi doğu Oğuzcasını batı Oğuzcasından bazı şekiller bakımından biraz farklı yapmış, ikincisi ise Azeri Türkçe’sinde bazı Moğol asıllı kelimeler bırakmıştır.

    Bilhassa konuşma dili bakımından birbirinden farklı olan Azeri ve Osmanlı Türkçe’si arasındaki başlıca ayrılıklar, kelime başındaki b-m, kelime içindeki q-ġ, h, ilk hecedeki e-i, kelime başındaki t-d ile akkuzatif ve bazı fiil çekim şekilleri etrafında toplanır. Bu ayrılıklar daha çok konuşma dilinde kaldığı, yazı diline aksedenlerin ise ancak son devir Azeri Türkçe’sinde görülebildiği, Azeri sahasında yetişen başlıca edebî şahsiyetlerin bulunduğu 17. asırdan önce de doğu ve batı Oğuzcaları arasında kayda değer bir ayrılık bulunmadığı için bu iki Oğuz Türkçe’si yazı dili olarak Batı Türkçe’si adı altında bir bütün teşkil ederler








  2. Harbi @ kız
    Bayan Üye





    Azerbaycan Türkçesi

    Azerbaycan
    'da 8 milyon, İran'da ise 32 milyon kişi tarafından konuşulan Türkçenin Oğuz (Batı) lehçelerinden biri olan Azerice, Azerbaycan'ın resmi dilidir. Iraklı Türkmenler'in ve Kars ve çevresinde yaşayan Terekeme ve Karapapak adıyla bilinen grupların dili de Azerbaycan Türkçesine benzer.

    Azerbaycan Türkçesinde Günlük Konuşmalar

    Selamlaşma
    -Salam
    Selam/Merhaba/Günaydın

    -Sabahın xeyir/Sabahınız xeyir
    İyi sabahlar/Günaydın

    -Gecən xeyir/Gecəniz xeyir/Gecəniz xeyrə qalsın(giderken)
    İyi geceler

    -Necəsən?
    Nasılsın?

    -Necəsiniz?
    Nasılsınız?

    -Yaxşıyam.
    İyiyim.


    Tanışma
    -Adın nədir?
    Adın ne?

    -Adınız nədir?
    Adınız nedir?

    -Adım Ulduzdur.
    Adım Yıldız.

    -Məmnun oldum./Çox şadam.
    Memnun oldum.

    -Neçə yaşın var?
    Kaç yaşındasın?

    -Neçə yaşınız var?
    Kaç yaşındasınız?

    -Yirmi üç yaşım var.
    Yirmi üç yaşındayım.

    -Evlisiniz?
    Evli misiniz?

    -Evliyəm.
    Evliyim

    -Subayam.
    Bekârım.


    Türkiye Türkçesinden Farklı Bazı Kelimeler

    • axı: ?

    Axı belə də olmur. - Ama böyle de olmuyor.
    Sən nə deyirsən axı? Sen ne diyorsun.
    Sən tapşırıqları həll eləmisən? Yox. Axı sabah dərs yoxdu(r). Sen ödevleri yaptın mı? Hayır. Yarın ders yok ki.

    • axtarmaq: aramak

    Axtardığımı tapa bilmirəm. Aradığımı bulamıyorum.

    • bacarmaq: becermek, yapabilmek

    Bunu istəsəm də bacarmaram. Bunu istesem de yapamam.

    • balaca: küçük; az

    Balaca qız küçədə anası ilə gedir. Küçük kız sokakta annesiyle gidiyor.
    Bir balaca sus. Biraz sus.

    • başa düşmək: anlamak

    Mən səni başa düşmürəm. Ben seni anlamıyorum.

    • başa salmaq: anlatmak

    Mənə hər şeyi başa sal. Bana herşeyi anlat.

    • biabır: rezil, aşağılık

    Məni biabır elədin. Beni rezil ettin.

    • biabırçılıq: rezillik, rezalet

    Bu biabırçılığa son verin.Bu rezilliğe son verin.

    • çaşmaq: şaşmak, şaşırmak

    Mənim ağlım çaşıb. Benim aklım şaştı.

    • çaşdırmaq: şaşırtmak

    Məni çaşdırırsan. Beni şaşırtıyorsun.

    • çörək: ekmek

    Çörək itirən çörək tapmaz. Ekmek yitiren ekmek bulmaz. (Atasözü)

    • dal/dalı: arka; geri

    Dalımızca danışırlar. Arkamızdan konuşuyorlar.
    Dala qayıtdım. Geriye döndüm.

    • danışmaq: konuşmak

    Siz nə danışırsınız? Siz ne konuşuyorsunuz?

    • dayanmaq: durmak

    Vitrinin qabağında dayandım. Vitrinin önünde durdum.

    • dayandırmaq: durdurmak

    Fəaliyətimi dayandırmışam. Faaliyetimi durdurdum.

    • dözmək: dayanmak, tahammül etmek

    Sən gedib qayıdana qədər dözə bilmərəm. Sen gidip dönene kadar dayanamam.

    • elə bil: sanki

    Elə bil yuxudayam. Sanki rüyadayım.

    • eləmək: eylemek, yapmak, etmek

    Naz eləmə. Naz eyleme.
    Niyə elə elədin? Niye öyle yaptın?

    • fikirləşmək: düşünmek

    Siz bu barədə necə fikirləşirsiniz? Siz bu konuda nasıl düşünüyorsunuz?

    • gic: aptal, budala

    Gic gic danışma. Aptal aptal konuşma.

    • harada: nerede

    Harada yaşayırsan? Nerede yaşıyorsun?

    • haradan: nereden

    Haradan bilirsən? Nereden biliyorsun?

    • həmişə: hep, her zaman

    Həmişə belə olur. Hep böyle oluyor.

    • indi: şimdi

    Mən indi səni başa düşdüm. Ben şimdi seni anladım.

    • isti: sıcak

    Yayda isti, qışda da soyuq. Yazın sıcak kışın da soğuk.

    • iy: koku

    Sarımsağın iyi ətdə qalmır. Sarımsağın kokusu ette kalmıyor.

    • iylənmək: kokmak

    Balıq başdan iylənər. Balık baştan kokar.

    • kar: sağır

    Kar yoxdur, eşidirik. Sağır yok, duyuyoruz.

    • kimi: gibi; olarak; kadar

    Oxucularımızdan bizə bunun kimi maraqlı suallar gəlib. Okuyucularımızdan bize bunun gibi ilginç sorular geliyor.
    Bir kafedə ofisiant kimi işləyir. Bir kafede garson olarak çalışıyor.
    İndiyə kimi nəyi düz deyib ki? Şimdiye kadar neyi doğru söylemiş ki?

    • kişi: erkek, adam

    Atan yaşında kişiyəm, məni ələ salırsan? Baban yaşında adamım, beni alaya mı alıyorsun?

    • kömək: yardım

    Mənə kömək edin. Bana yardım edin.

    • küçə: sokak

    Küçə uşaqlarına yardım edilir. Sokak çocuklarına yardım ediliyor.

    • laylay: ninni

    Anam körpəyə laylay dedi. Annem bebeğe ninni söyledi.

    • maraq: ilgi, merak

    Ədəbiyyata olan marağım daha da artdı. Edebiyata olan ilgim daha da arttı.

    • maşın: araba

    Bir köhnə maşınım var, onu sürürəm. Bir eski arabam var, onu sürüyorum.

    • mat qalmaq: şaşırıp kalmak

    Bu sözləri eşidəndə mat qaldım. Bu sözleri duyunca şaşırıp kaldım.

    • nəfər: kişi

    Ailədə səkkiz nəfərik. Ailede sekiz kişiyiz.

    • oxşamaq: benzemek

    Sən yaxşı birinə oxşayırsan. Sen iyi birine benziyorsun.

    • ötmək: geçmek

    Günlər, aylar ötdü. Günler, aylar geçti.

    • öyrəşmək: alışmak

    Bakıya öyrəşə bilmisənmi? Bakü'ye alışabildin mi?

    • öz: kendi

    Özümü itirdim. Kendimi kaybettim.

    • pis: kötü, fena

    Vəziyyət o qədər də pis deyil. Vaziyet o kadar da kötü değil.

    • pişik: kedi

    Pişiyin ağzı ətə çatmayanda deyər iy verir. Kedi erişemediği ciğere mundar der. (Atasözü)

    • pul: para

    Ona 20 min manat pul veriblər. Ona 20 bin manat para vermişler.

    • qabaq: ön, önce

    Papağını qabağına qoyub fikirləş. Şapkanı önüne koyup düşün.

    • qayıtmaq: dönmek

    Tez evə qayıtdım. Hemen eve döndüm.

    • qulaq asmaq: dinlemek

    Radioya qulaq asırdı. Radyo dinliyordu.

    • qurtarmaq: bitmek; kurtarmak

    Mən dedim, qurtardı! Ben dedim, bitti!
    Bizi qurtar. Bizi kurtar.

    • soruşmaq: sormak

    Məndən heç nə soruşma. Bana hiçbir şey sorma.

    • tapmaq: bulmak

    Səni harada olsan taparam. Seni nerde olsan bulurum.

    • tələ: tuzak, kapan

    Bizə tələ qururlar. Bize tuzak kuruyorlar.

    • televizora baxmaq: televizyon seyretmek

    Bir az televizora baxıram. Biraz televizyon seyrediyorum.

    • tor: ağ

    hörümçək toru örümcek ağı
    Tora bir balıq düşüb. Ağa bir balık düştü.

    • uşaq: çocuk

    Hirsindən uşaq kimi ağlayırdı. Sinirinden çocuk gibi ağlıyordu.

    • yadına salmaq: hatırlamak

    Ötən günləri yadına salır. Geçmiş günleri hatırlıyor.

    • yadına düşmek: hatırlamak, hatırına gelmek

    Bu gecə birdən yadıma düşdün. Bu gece birden hatırıma geldin.

    • yadına gəlmək: hatırlamak

    Elə belə yadıma gəlirsən. Seni şöyle böyle hatırlıyorum.

    • yaxşı: iyi; peki

    Yaxşı dostu yaman gündə sına. İyi dostu kötü günde sına.

    • yay: yaz

    Qışa hazırlıq yayda başlayıb. Kışa hazırlık yazdan başlamış.

    • yekə: büyük

    Nənə sənin gözlərin niyə belə yekədi? Büyükanne senin gözlerin neden bu kadar büyük?

    • yuxu: uyku; rüya

    Yuxum gəlib. Uykum geldi.
    Xəyal kimi hər gün girdin yuxuma. Hayal gibi hergün girdin rüyama.





  3. Buğlem
    Devamlı Üye
    Azeri ve Osmanlı Türkçesi kullanımları birbirlerine çok benzerler ve hemen hemen aynı sayıldıkları için kardeş dildirler. Üstelik ikisinin de şivesi aynı yere dayanıyor. Ama zaman içinde kullanımlarında bazı değişiklikler olmuştur.




+ Yorum Gönder