+ Yorum Gönder
Her Telden Eğitim Konuları ve Ödev ve Tezler Forumunda Göktürk yazıtlarının türk edebiyatındaki yeri ve önemi Konusunu Okuyorsunuz..
  1. Ziyaretçi

    Göktürk yazıtlarının türk edebiyatındaki yeri ve önemi









  2. FERAY
    Devamlı Üye






    Göktürk Yazıtları (Orhun Âbideleri) Göktürklerin ünlü hükümdarı Bilge Kağan devrinden kalma yazılı dikilitaşlardır.

    Göktürkler çağında Bengü taş edebiyatı diye adlandırdığımız bu edebiyatla, Türklerin ilk yazılı edebî metinleri ortaya konmuştur. Bengü taş; ebedî, sonsuz taş demektir. Özellikle kağanların ve devletin ileri gelenlerinin ölümünden sonra, onlar adına bir anıt yaptırmak, Göktürklerde bir gelenek hâlini almıştır. Diktirilen taşlar üzerine kağanlar istediklerini yazmış, bütün milletin ona göre davranmasını istemişlerdir. Bu sözlerin taşlar üzerinde ebedî olarak kalacağını ve Türk milletinin sonsuza kadar bunlardan ders alacağını düşündükleri için diktirdikleri taşlara "bengü taş" adını vermişlerdir. Göktürklerden sonra Uygurlar bu geleneği devam ettirmişlerdir.

    Genel olarak Göktürk Yazıtları (Orhun Âbideleri) diye adlandırılan Tonyukuk, Kül Tigin ve Bilge Kağan yazıtları, ilk dönemde taşlara yazılan edebiyatın, en uzun ve en güzel örnekleridir.

    Bu yazıtlar bulundukları yerlere göre dört grupta toplanır: Moğolistan, Yenisey, Talaş ve Kazakistan bengü taşları. Bunlar içinde Moğolistan'da bulunan Göktürklere ait Orhun Anıtları ve Uygurlara ait Yenisey Yazıtları önemlidir.

    Göktürkler çağına ait olan Orhun Anıtları içinde önemli olanlar şunlardır:
    Tonyukuk Anıtı
    Kül Tigin Anıtı
    Bilge Kağan Anıtı
    Tonyukuk Anıtı


    724-726 yılları arasında dikilmiştir. Bu anıtı diktiren ve üzerindeki yazıları yazdıran Bilge Tonyukuk'tur. Anıtta Türk milletinin Çin tutsaklığından kurtuluşu ve İlteriş Kağan zamanında Göktürklerin Oğuzlarla, Kırgızlarla ve Çinlilerle yaptığı savaşlar anlatılmakta; bütün bu olaylara Bilge Tonyukuk'un rolü özellikle belirtilmektedir.

    Bilge Tonyukuk, başvezirlik ve başkumandanlık yapmış olan büyük bir siyasetçidir. Göktürk devletinin politikasına uzun zaman yön vermiş akıllı ve hikmet sahibi bir devlet adamıdır.

    Bilge Tonyukuk, aynı zamanda edebiyatımıza hatıra türünün ilk temsilcisi ve ilk Türk tarihçisidir. İki parça hâlindeki anıtında, içinde bulunduğu olayları sade ve sanatsız bir şekilde, halk diliyle anlatmıştır. Olayları sözü uzatmadan, ana çizgileriyle vermiş; yeri geldikçe milletin ders alması için öğütlerde bulunmuştur. Zaman zaman atasözlerine ve deyimlere başvurmuştur.

    Kültigin Anıtı'nda Göktürk tarihine ait olaylar, Bilge Kağan'ın ağzından aktarılmış, birlik ve bütünlük mesajı verilmiştir





  3. Zühre
    Devamlı Üye
    Göktürk yazıtları

    Türk tabirinin yer aldığı ilk edebi metin ve aynı zamanda bilinen en eski ve ilk Türkçe metindir. Göktürk yazıtlarında; taşlar üzerine yazılmış tarihi, Türk devlet adamlarının millete hesap vermesi, devletin ve milletin karşılıklı vazifeleri, Türk kuralları, Türk töresi, Türk kültürünün büyük vesikası, Türk askerinin zekasını, Türk askerlik sanatının inceliklerini, Türk feragat ve faziletinin anlatılması bakımından oldukça önemlidir.

    Göktürk yazıtları Türk tarihi için önemlidir. Ayrıca bu yazıt Türkçenin ilk yazılı belgesi niteliğindedir. Göktürk alfabesiyle kaleme alınmış yazıtlar ve belgeler, Türk dili tarihinin ilk örnekleridir. Bu yazıtların diline bakılırsa Türkçe o dönemde bile oldukça gelişmiş bir dildir. Dilbilgisi yönünden zengin, sözcük dağarcığının geniş, belgelerdir.

    Köktürk yazıtları, düz yazıya örnek bir eserdir. Ancak bazı dil bilimciler yazıtların şiir şeklinde yazıldığına inanırlar. Fakat bunu tamamen doğru kabul etmek yanlıştır. Yazıtlardaki dil ve söyleyiş şiire benzer ancak bu özelliği onun türünden dolayıdır.

    Köktürk Yazıtları, anı-söylev karışımı bir türdür. İlk incelemelerde dikkat, konuşan kişi olan Bilge Kağan üzerinde yoğunlaşır. Bilge Kağan güçlü bir nutukçudur. İkinci olarak ise yazıtların tarihsel ve siyasal kapsamları dikkat çeker.

    Göktürk Yazıtları; Türk tarihini yaşayışlarını, kültürlerini kavrayabilmemiz için bize ışık tutar. Yazıtlar Göktürk Kağanlığı tarafından resmi olarak yazılmıştır. İlk kez Türk adını taşıyan devlet bozkır devletleriyle benzerlik gösterir. Bu soyu taşıyan boylar “il” kapsamında birleştirilerek merkezi yönetime bağlanmıştır. Bu boylar orduya hizmet etmiştir.

    Yazıtta siyasal bir amaç taşır; “Türklük bilincini oluşturmak ve Türk birliğini sağlamak.” hedefini benimseyen Bilge Kağan, Orta Asya’da Türk birliğini sağlamayı kendine borç bilmiştir. Hakimiyetini sağladığı halka geçmiş dönemlerde yaşadıkları sıkıntıları anlatarak özgürlüğün ne denli önemli olduğunu aşılamıştır. Bunun kanıtları da yazıtlarda geçmektedir.





  4. Ziyaretçi
    Türk edebiyatinin bilinen ilk yazili edebiyati

  5. Zeyneb
    Bayan Üye
    Göktürklerin Türk tarihindeki yeri ve önemi nedir

    Göktürkler;
    Tarihteki adı "Büyük Türk Kağanlığı" da olan, Orta Asya’da hüküm sürmüş büyük Türk hanedanı ve devletine verilen isimdir.
    Göktürklerin Türk tarihindeki yeri ve önemi şunlardır;
    1. "Türk" adının kullanıldığı ilk Türk devletidir.
    2. Bağımsızlık mücadelesi başlatmaları ve boylar arasında birlik sağlamları sonucunda "millet" billinci oluşmuştur.
    3. Türk tarihinin ilk milli alfabesi olan "Göktürk alfabesinin" oluşturmuşlardır.
    4. Türklere ait ilk milli kaynak olan "Orhun abideleri (Göktür kitabeleri)" ni yazmışlardır.
    5. Çinliler, Bizanslılar ve Sasanilerle ticari ilişkilerde bulunmuşlardır.
    6. Ergenekon destanı, Göktürklerin en önemli edebiyat eseridir.
    Göktürklerin Türk adını devlet olarak kullanmaları, bağımsızlık için isyan etmeleri, milli bir alfabe oluşturmaları milliyetçi bir yapıya sahip olduklarının kanıtıdır.


+ Yorum Gönder


Hızlı Cevap Hızlı Cevap


:
gokturk yazıtlarının türk edebiyatındaki önemi,  göktürk kitabelerinin tarihimizdeki ve edebiyatımızdaki önemi,  köktürk yazıtlarının türk edebiyatındaki önemi,  göktürk yazıtlarının türk edebiyatındaki önemi